ነቢዩ እና ዘመናዊነት : ፀሐፊ፡ አፈንዲ ሙተቂ

ፀሐፊ፡ አፈንዲ ሙተቂ ነቢዩ ሙሐመድ (ሰ.ዐ.ወ) ያስተማሩት ትምህርት ዘመናዊነትን ይከለክላል?…. ማለትም በዘመን አፈራሽ የቴክሎኖጂ ትሩፋቶችና በተቀላጠፉ አሰራሮች መጠቀምን እርም ያደርጋል?… መልሱ “አያደርግም” ነው፡፡ የነቢዩን (ሰዐወ) እና የተከታዮቻቸውን የህይወት ታሪክ በወጉ ከፈተሽን ነገሩን በቀላሉ መረዳት እንችላለን፡፡ እስቲ አንዳንድ ምሳሌዎችን እንውሰድ፡፡• ነቢዩ በዘመናቸው ለነበሩት ነገሥታት ደብዳቤ መጻፍ አስፈለጋቸው፡፡ አንዱ ባልደረባቸው “ደብዳቤው ከርስዎ የተላከ መሆኑን የሚያረጋግጥ ማኅተም ያስፈልግዎታል፤ […]

ነቢዩ ከሳልማን በሰሙት ምሽግ የመቆፈር ብልሃት ተገረሙ፡፡ በተግባር ላይ ሊያውሉትም ተነሱ፡፡ የመዲና ከተማን ከዳር እስከ ዳር በምሽግ ቁፋሮ አጠሯት፡፡ የመካ ቁረይሾች እየፎከሩ ወደ መዲና ሲመጡ ምሽጉ ገደባቸው፡፡ በፈረስና በእግር እየዘለሉ ምሽጉን ሊያልፉት ቢሞክሩም ምንም አልተሳካላቸውም፡፡ ይህ ሁኔታ ሌሊቱን ከጣለው ውሽፍንርን የቀላቀለ ከባድ ዝናብ ጋር በመዳመር ከፍተኛ ፍርሃት ለቀቀባቸው፡፡ በመሆኑም እቃቸውን እንኳ በወጉ ሳይሰበስቡ ወደመጡበት ፈረጠጡ፡፡ ነቢዩ (ሰዐወ) አንድም ጦር ሳይሰብቁ በእጥፍ የሚበልጣቸውን የጠላት ሃይል ከሳልማን አል-ፋርሲ በሰሙት ዘዴ አባረሩት፡፡

• በዚያ ዘመን የበርካታ ሀገራት መልዕክተኞች ወደ ነቢዩ (ሰዐወ) ዘንድ ይመጡ ነበር፡፡ ታዲያ አንዱ የነቢዩ (ሰዐወ) ባልደረባ “ንጉሦችና የጦር መሪዎች የውጪ መልዕክተኞችን በሚቀበሉበት ጊዜ የአዘቦት ልብሳቸውን አይለብሱም፤ ለየት ያለ ልብስ ለብሰው በርሱ ላይ ካባ ይደርባሉ” አላቸው፡፡ ነቢዩም (ሰዐወ) ምክሩን ተቀብለው በተግባር ላይ አውለውታል፡፡

• ነቢዩ አይጽፉም፤ አያነቡምም፡፡ ደብዳቤም ሆነ ሌላ ጽሑፍ የሚጽፉላቸው ተከታዮቻቸው ናቸው፡፡ ከጸሐፊዎቻቸው መካከል እጅግ በጣም የተከበረው ዘይድ ኢብን ሣቢት የሚባለው ወጣት ነው፡፡ ነቢዩ (ሰዐወ) የላኳቸው ደብዳቤዎች በአብዛኛው በርሱ እጅ ነበር የተጻፉት፡፡

ነቢዩ (ሰ.ዐ.ወ) በደብዳቤ የሚገናኟቸው ሁሉም የማህበረሰብ መሪዎችና ነገሥታት ዐረብኛን ማንበብ የሚችሉ አልነበሩም፡፡ ዐረብኛን የሚያነቡት በዐረቢያ ልሳነ-ምድር (Arabian Peninsula) እና በዙሪያው ባሉት መሬት ላይ የነገሡ መሪዎች ብቻ ነበሩ፡፡ በመሆኑም ነቢዩ (ሰዐወ) ከዐረብኛ በተጨማሪ በሌሎች ቋንቋዎችም ደብዳቤዎችን መጻፍ እንዳለባቸው ተገነዘቡ፡፡ ስለዚህ ዘይድ ኢብን ሣቢት በዘመኑ ሰፊ ተናጋሪ የነበራቸውን የእብራይስጥ (Hebrew) እና የአረማይስጥ (Aramaic/ Syriac) አጻጻፍ እንዲያጠና በመዲና ይኖሩ ከነበሩት አይሁዶችና ክርስቲያኖች ዘንድ ላኩት፡፡ ዘይድም ሁለቱን አጻጻፎች በአጭር ጊዜ ውስጥ በማጥናት የጸሐፊነቱን ስራ በሶሥት ቋንቋዎች ቀጥሎበታል፡፡

• ነቢዩ (ሰዐወ) ለዕውቀት የነበራቸው ከበሬታ ሲወሳ በዓለም ከሚኖሩት ሙስሊሞች ግማሽ ያህሉ የሚያውቁት አንድ ሐዲስ አለ፡፡ እንዲህ ይላል፡፡

“ዕውቀትን ቻይና ድረስ እንኳ ቢሆን ሄዳችሁ ፈልጉት”

ከላይ ከተገለጹት ታሪኮች እንደምትረዱት ነቢዩ (ሰዐወ) ጠቃሚ የሆነ ዕውቀትን ያበረታቱ ነበር፡፡ “በተቀላጠፈ አሰራር መጠቀም ሀገርንና ትውልድን ያጠፋል” በማለት በተከታዮቻቸው ላይ በሩን አልዘጉም፡፡ የርሳቸው ተከታዮችስ?… ባልደረቦቻቸውም ቢሆኑ በዘመናዊነት ላይ በነበራቸው እይታ የነቢዩን (ሰዐወ) ፈለግ ተከትለዋል፡፡ አንዳንድ ምሳሌዎችን እንጥቀስ፡፡

• ነቢዩ (ሰዐወ) እስልምና ማስተማር በጀመሩበት ጊዜ ወቅት የዘመን መቁጠሪያ በዐረቢያ ምድር አይታወቅም ነበረ፡፡ ዐረቦች አስራ ሁለቱን ወራት በስማቸው የሚጠሯቸው ቢሆንም ዓመታትን የሚለዩት በዓመቱ ውስጥ የተፈጸመን ታላቅ ክስተት መነሻ በማድረግ ነው፡፡ ለምሳሌ ነቢዩ (ሰዐወ) የተወለዱበት ዓመት “የዝሆን ዓመት” እየተባለ ነው የሚጠራው፡፡ ግብጻዊያን ዓመታቱን የሚለዩት ከዐባይ ወንዝ መሙላትና መጉደል ጋር በማያያዝ ነው፡፡ ፋርሶች ደግሞ የጥንት ንጉሦቻቸው በገዙበት ዘመን ነው ዓመታትን የሚቆጥሩት፡፡

ታዲያ እስልምና ከዐረቢያ ሰላጤ ውጪ በሚኖሩት ህዝቦች ዘንድ ሲደርስ ወጥ የሆነ የዘመን መቁጠሪያ አለመኖሩ በሰዎች መካከል ልዩነትን መፍጠር ጀመረ፡፡ በመሆኑም ኸሊፋው ዑመር ኢብን ኸጣብ (ረ.ዐ) ነቢዩ ሙሐመድ (ሰዐወ) ከመካ ወደ መዲና ያደረጉትን ስደት እንደመነሻ በማድረግ አዲስ የዘመን መቁጠሪያ ቀመር ፈጠሩ፡፡ ይህም “የሂጅራ የዘመን መቁጠሪያ” ተብሎ ተሰየመ፡፡

• አምስተኛው ኸሊፋ ሙአዊያ ኢብን አቡ-ሱፍያን (ረ.ዐ) ደግሞ በተማከለ አሰራር ደብዳቤዎችን ከግለሰቦች ተቀብሎ የሚያከፋፍል ተቋም በመመስረት በዓለም ታሪክ አዲስ አሰራር አስተዋውቀል፡፡ ዛሬ “ፖስታ ቤት” የሚባለውን ተቋም የፈጠሩት ኸሊፋ ሙአዊያ ናቸው (ከዚህ በፊት ይህንን ጉዳይ በጻፍኩበት ወቅት በርካታ ሰዎች የግኝቱ ባለቤት ሙአዊያ መሆናቸውን እንደማያውቁት ተገንዝቤአለሁ፤ ሆኖም ነገሩ ሐቅ ነው፤ እውነትነቱን ለማረጋገጥ ካሻችሁ በመጽሐፍ፣ በኢንተርኔትም ሆነ በሲዲ የተሰራጨው “ኢንሳይክሎፒዲያ ብሪታኒካ” ስለሙአዊያ የጻፈውን ታሪክ አንብቡት፡፡ በሁሉም ቦታ እንዲህ የሚል ነገር ተጽፎ ታገኛላችሁ፡፡

“Early Arabic sources credit two dīwāns in particular to Muʿāwiyah: the dīwān al-khatam, or chancellery, and the barīd, or postal service, both of which were obviously intended to improve communications within the empire”

• በአሁኑ ወቅት የዓለም ህዝብ በሙሉ የሚጠቀምበት “የሂንዱ-ዐረብ” የቁጥር ዘዴ የመጨረሻ ቅርጹን ያገኘው በሙስሊሞች አማካኝነት ነው፡፡ ከዚህም ባሻገር ለሂሳብ አቆጣጠር የሚያመቸው “የዜሮ ጽንሰ ሃሳብ” የተፈለሰፈው በ8ኛው ክፍለ ዘመን በባግዳድ ከተማ ነው፡፡

• የሳይንስና የምርምር ዘርፍ ከፍተኛ እመርታ እንዲያሳይ ያደረጉትን አል-ጀብራ እና አልጎሪዝም የተሰኙ የሂሳብ ስልቶችን የፈጠረው ሙሐመድ ኢብን ሙሳ አል-ኸዋሪዝሚ የተባለ ሙስሊም ሳይንቲስት ነው (ዜሮንም የፈጠረው አል-ኸዋሪዝሚ ነው)፡፡

• ሌላም ብዙ ብዙ መዘርዘር ይቻላል፡፡
ከነዚህ ምሳሌዎች ለመረዳት እንደሚቻለው የጥንቱ ሙስሊሞች በአዳዲስ ፈጠራዎች ከመጠቀም አልፈው ለራሳቸውም ልዩ ልዩ ፈጠራዎችን አስተዋውቀዋል፡፡ በአዳዲስ ፈጠራዎች መጠቀም “ውግዝ” ቢሆን ኖሮ ነቢዩ (ሰዐወ) እና ባልደረቦቻቸው “እርም፤ ነው አትጠጉት” በማለት ክልከላ ያስቀምጡበት ነበር፡፡ ስለዚህ ዘመን ባስገኘልን ትሩፋት ከመጠቀም ወደ ኋላ ማለት የለብንም፡፡

ይሁንና ይህ በፈጠራዎች የመጠቀም ጉዳይ ሲነሳ አንድ ነገር መታወቅ አለበት፡፡ በጥቅም ላይ የሚውለው አዲስ ፈጠራና አሰራር የሰዎችን ኑሮ በማቃለል ረገድ አስፈላጊነቱ በሁሉም ተጠቃሚዎች ምስክርነት ሊኖረው የተገባ ነው፡፡ እስልምና ከጉዳት በስተቀር አንዳች ጥቅም የሌለውን ፈጠራ ይከለክላል፡፡ በሌላ በኩል ደግሞ በፈጠራና በዘመናዊነት ስም አላህ እርም ያደረጋቸውን ድርጊቶች መፍቀድ አይቻልም፡፡ ለምሳሌ ማንኛውም የእስልምና ሙፍቲ “አስካሪ መጠጥ ለጤና ይጠቅማችኋል፣ ድንበር ሳታልፉ ጠጡ” በማለት ውሳኔ መስጠት አይችልም፡፡ ቁማርን ህጋዊ ማድረግም በፍጹም አይቻልም፡፡ በሰብዓዊ መብት ስም ግብረ-ሰዶምን ህጋዊ ማድረግም ተቀባይነት የለውም፡፡ እነዚህ ድርጊቶች የሰዎችን ኑሮ ከማቃወስ በስተቀር አንዳች ጠቀሜታ የላቸውም፡፡

ነቢዩ (ሰዐወ) በዘመናዊ እውቀት መጠቀምን ከልክለዋል የሚል የተቀዣበረ ወሬ የሚነዙ ሁለት ቡድኖች አሉ፡፡ የመጀመሪያዎቹ በነቢዩ (ሰዐወ) ላይ የቅጥፈት ወሬዎችን እየነዙ ነቢዩ (ሰዐወ) ተቀባይነት እንዳይኖራቸው ለማድረግ የሚውተረተሩ ቀጣፊዎች ናቸው፡፡ እነዚህ ቀጣፊዎች ሆን ብለው ውሸት የሚነዙ በመሆናቸው ከነርሱ ጋር መዳረቅ ጊዜ ማጥፋት ነው የሚሆነው፡፡

ሌሎቹ ደግሞ አሉ፤ “የነቢዩን ትክክለኛ ትምህርት የምንከተለው እኛ ብቻ ነን” እያሉ በእስልምና ስም ሰዎችን “አዛ” የሚያደርጉ ወፍ-ዘራሽ ጽንፈኞች፡፡ እነዚህ ጽንፈኞች አንዳች መሰረት ሳይኖራቸው ነው የሰው ልጆችን የሚበጠብጡት፡፡ ይሁንና ነቢዩ እንዲህ ዓይነት ጽንፈኝነትን አላስተማሩም፡፡ አላህ ነቢዩን የላከለው ለራሕመት (እዝነት) ነው እንጂ ጽንፍ በወጣ አስተምህሮ ሰዎችን እግር ተወርች ቀፍድደው ለሰቀቀን ኑሮ እንዲዳርጓቸው ለማድረግ አይደለም፡፡ ነቢዩም (ሰዐወ) ተከታዮቻቸውን ሲያስተምሩ “አግራሩ፤ አታክርሩ” (“የሲሩ፤ ወላ ቱዐሲሩ”) ነበር ያሉት፡፡ በመሆኑም የነዚህን ጽንፈኞች አድራጎት በማየት ብቻ የነቢዩን አስተምህሮ በተዛነፈ መልኩ መረዳት ተገቢ አይደለም፡፡
የአላህ ሶላትና ሰላም በነቢዩ ላይ ይስፈን (ሰልላሁ ዐለይሂ ወሰለም)!!
——
አፈንዲ ሙተቂ
መጀመሪያ ጥር 9/2007 ተጻፈ፡፡
እንደገና በሰኔ 20/2007 ተጻፈ፡፡
ሀረር

Published by abubaker jihad

independent blogger on current Ethiopian politics.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

Create your website at WordPress.com
Get started
%d bloggers like this: